કિશોરકુમારે ‘મશાલ’નું એક ગીત ગાવાનું ટાળ્યું હતું!

નિર્દેશક યશ ચોપરાની ફિલ્મ ‘મશાલ’ (Mashaal, 1984) ના ત્રણ ગીતોમાં કિશોરકુમારનો અવાજ છે. પરંતુ ચોથું ગીત ગાવાને બદલે તેઓ છેલ્લી ઘડીએ રેકોર્ડિંગ સ્ટુડિયોમાંથી એક ખૂબ જ રસપ્રદ કારણસર છટકી ગયા હતા.

‘મશાલ’ (Mashaal) માટે કિશોરકુમારે ‘જિંદગી આ રહા હૂં મેં’, ‘મુઝે તુમ યાદ કરના’ અને ‘ઓ હોળી આઈ’ ગીતો ગાયા હતા. પરંતુ ‘ફૂટપાથોં કે હમ રહનેવાલે’ (Footpathon Ke Hum Rehne Wale) ગીત ગાવાનું તેમણે ટાળ્યું હતું.

કિસ્સો એવો છે કે સંગીતકાર હૃદયનાથ મંગેશકરે ‘ફૂટપાથોં કે હમ રહનેવાલે’ ગીતના રેકોર્ડિંગ માટે અનુપ જલોટા, શૈલેન્દ્ર સિંઘ, સુરેશ વાડકર, હરિહરન અને કિશોરકુમારને બોલાવ્યા હતા. જોકે, આ વાતની કિશોરકુમારને અગાઉથી જાણ નહોતી.

બીજા બધા ગાયકો સ્ટુડિયોમાં હાજર થઈને રિહર્સલ કરી રહ્યા હતા. કિશોરકુમારને તો કેસેટ અગાઉથી મોકલી આપવામાં આવતી હોવાથી તેઓ તૈયારી કરીને જ આવતા હતા. જ્યારે કિશોરકુમાર સ્ટુડિયોમાં પહોંચ્યા ત્યારે તેમણે જોયું કે હરિહરન હાર્મોનિયમ પર ગઝલ ગાઈ રહ્યા હતા. તેમની પાસે જઈને તેમણે પૂછ્યું, “હરી, તું શું કરી રહ્યો છે?”

હરિહરને જવાબ આપ્યો, “દાદા, ગીત ગાવા આવ્યો છું.” તેમને નવાઈ લાગી. ત્યારબાદ તેમની નજર સોફા પર બેઠેલા અનુપ જલોટા પર પડી. તેમણે પૂછ્યું, “તમે પણ ગાવાના છો?”

અનુપ જલોટાએ કહ્યું, “હા દાદા, ગીત ગાવા આવ્યો છું.”

કિશોરકુમાર કંઈ પ્રતિભાવ આપે એ પહેલાં જ તેમની નજર સિંગર બૂથમાં શાલ ઓઢીને બેઠેલા સુરેશ વાડકર પર પડી. સુરેશને તાવ હોવાથી તેઓ શાલ ઓઢીને બેઠા હતા.

કિશોરકુમારે નજીક જઈને પૂછ્યું, “કોણ છે બાંગડું?”

સુરેશે કહ્યું, “દાદા, હું છું.”

આ સાંભળીને કિશોરકુમારે આશ્ચર્યથી પૂછ્યું, “તું પણ ગાવાનો છે કે શું? હૃદયનાથે આખરે કેટલા ગાયકોને બોલાવ્યા છે?” હજુ તેમનું આશ્ચર્ય શમ્યું નહોતું ત્યાં જ શૈલેન્દ્ર સિંઘ પણ આવી પહોંચ્યા. તેમને જોઈને કિશોરકુમારે કહ્યું, “આવો, તમે પણ ગાવાના છો. બરાબર? જો આટલા બધા ગાયકો છે તો મારી શું જરૂર છે?”

ત્યારબાદ તેમણે બધાને ભેગા કરીને કહ્યું, “હું તમારા બધામાં ઉંમરમાં પણ મોટો છું અને ગાયક તરીકે પણ વરિષ્ઠ છું. એટલે હું અહીંથી છટકી જઈશ. પણ હું તમને કસમ આપું છું કે જ્યાં સુધી હું ઘરે ન પહોંચું ત્યાં સુધી કોઈએ કંઈ કહેવાનું નથી.” આટલું કહીને તેઓ સંગીત રૂમમાં ગયા, થોડું નિરીક્ષણ કર્યું અને શાંતિથી નીકળી ગયા.

થોડી વાર પછી જ્યારે હૃદયનાથ મંગેશકર આવ્યા અને રિહર્સલ શરૂ કરવાની તૈયારી કરી, ત્યારે કિશોરકુમાર દેખાયા નહીં. તેમણે પૂછપરછ કરતાં કોઈએ જણાવ્યું કે તેઓ નીકળી ગયા છે. હૃદયનાથ મંગેશકરે કિશોરકુમારને ફોન કર્યો. ત્યારે કિશોરકુમારે હસતાં કહ્યું, “તમે આટલા બધા ગાયકો બોલાવ્યા છે, તો હું આવીને શું કરીશ? બાળકો પાસે ગવડાવી દો ને!”

આખરે હૃદયનાથ મંગેશકરે તેમની વાત માની લીધી અને ‘ફૂટપાથોં કે હમ રહનેવાલે’ (Footpathon Ke Hum Rehne Wale) ગીત અનુપ જલોટા, શૈલેન્દ્ર સિંઘ, સુરેશ વાડકર અને હરિહરનના અવાજમાં રેકોર્ડ કર્યું. આ ગીત ફિલ્મમાં અનિલ કપૂર, ગુલશન ગ્રોવર અને અન્ય બે યુવાન કલાકારો પર ફિલ્માવવામાં આવ્યું હતું.

તે સમયે કિશોરકુમાર ઇન્ડસ્ટ્રીના સૌથી લોકપ્રિય અને સુપરસ્ટાર ગાયક હતા. તેમને સમજાઈ ગયું હતું કે જો આ ગીતમાં તેમનો અવાજ હશે, તો સમગ્ર લાઇમલાઇટ તેમના તરફ ખેંચાઈ જશે અને બાકીના ચાર યુવા ગાયકોના અવાજ દબાઈ જશે. તેઓ ઇચ્છતા હતા કે આ ચારેય કલાકારોને પોતાની પ્રતિભા દર્શાવવાની અને ચમકવાની પૂરતી તક મળે.

કિશોરકુમાર ભલે મૂડી સ્વભાવના ગણાતા હોય, પરંતુ તેઓ અન્ય કલાકારોનું ખૂબ સન્માન કરતા હતા. કોઈ અન્ય વરિષ્ઠ ગાયક કદાચ એવો વિચાર કરીને નારાજ થઈ જાય કે, “મને આટલા બધા ગાયકો વચ્ચે કેમ બેસાડ્યો?” પરંતુ કિશોરદાએ અહંકાર રાખવાને બદલે ખૂબ જ હળવાશથી અને રમૂજી અંદાજમાં જુનિયર ગાયકો માટે રસ્તો ખુલ્લો કરી આપ્યો.

એમ કહી શકાય કે કિશોરકુમારનું આ ‘છટકી જવું’ કોઈ બેજવાબદારી નહોતું, પરંતુ તેમની મહાનતા, ઉદારતા અને વરિષ્ઠ કલાકાર તરીકેની સંવેદનશીલતાનું ઉત્તમ ઉદાહરણ હતું. તેમના આ નિર્ણયે અન્ય ચાર ગાયકોને ચમકવાની એક યાદગાર અને સોનેરી તક આપી હતી.

from chitralekha https://ift.tt/wStdcZz
via