KPMG નંબર-1 ઓડિટ કંપની બની

66861119

વિનોદ મહંતા/સચિન દવે
મુંબઈ:KPMGએ ભારતની સૌથી મોટી ઓડિટ કંપની બનવામાં સફળતા મેળવી છે. પ્રાઇમ ડેટાબેઝના અહેવાલ પ્રમાણે 2017-’18માં લગભગ બમણી વૃદ્ધિ સાથે ₹216.38 કરોડની ફી સાથે KPMGએ ડેલોઇટને ‘ઓવરટેક’ કરી છે. EYએ બીજું સ્થાન જાળવ્યું છે. તેની ફી 64 ટકા વધીને ₹186.11 કરોડ થઈ છે.
PwC ₹114 કરોડની ફી આવક સાથે ચોથા ક્રમે રહી છે. 2017-’18ના 1,621 લિસ્ટેડ કંપનીના ઓડિટ ડેટા પ્રમાણે ઓડિટ ફર્મ્સને કુલ ₹2,000 કરોડની ફી ચૂકવાઈ છે, જે 2016-’17ની તુલનામાં માત્ર બે ટકા વધુ છે. અગાઉની જેમ જ ગયા નાણાકીય વર્ષમાં પણ કુલ ફીમાં ટોપ-4 ઓડિટ ફર્મ્સનો હિસ્સો 32 ટકા રહ્યો હતો. પ્રાઇમ ડેટાબેઝના એમડી પ્રણવ હલ્દિયાએ જણાવ્યું હતું કે, “ઓડિટ રોટેશનમાં સ્પર્ધાને કારણે ઓડિટ ફી ઘટી છે, પણ ટોચની ચાર ફર્મ્સે ઓડિટ માર્કેટનો મોટો હિસ્સો જાળવી રાખ્યો છે.”
ઉલ્લેખનીય છે કે, મલ્ટિનેશનલ ઓડિટ ફર્મ્સ હેઠળ ઘણી સંલગ્ન કંપનીઓ પણ કાર્યરત હોય છે. ગયા વર્ષે કંપની ધારામાં ઓડિટ રોટેશનના નિયમથી પ્રોફેશનલ ફર્મ્સના ઓડિટ બિઝનેસને ફટકો પડ્યો હતો.
ઓડિટ ફર્મ્સ કેટલાક એન્કર ક્લાયન્ટ્સને વર્ષોથી સેવા આપતી હતી. પ્રતિષ્ઠિત ઓડિટ મેળવવા ટોપ-૪ ફર્મ્સ EY, KPMG, ડેલોઇન અને PwC વચ્ચે સ્પર્ધા હતી. કારણ કે મોટી કંપનીઓની મોટા ભાગની ઓડિટ સમિતિએ ફર્મ બદલવાનો અથવા ભારતીય ઓડિટ ફર્મને બદલે મલ્ટિનેશનલ ફર્મને કામગીરી સોંપવાનો નિર્ણય લીધો હતો.
રોટેશનના નિયમ દરમિયાન KPMGને સૌથી વધુ એકાઉન્ટ હાંસલ કરવામાં સફળતા મળી હતી. જોકે, ટોપ ઓડિટ ફર્મ ડેલોઇટે મોટા ભાગના ગ્રાહક ગુમાવ્યા હતા. ફીમાં સ્પર્ધા અને ગ્રાહકો ગુમાવવાને કારણે ડેલોઇટે ટોચનું સ્થાન ગુમાવ્યું હતું.
રસપ્રદ વાત એ છે કે, બેન્કોએ ઓડિટ ફર્મ્સને સૌથી વધુ ફી ચૂકવી હતી. SBIએ ₹296.38 કરોડ, કેનરા બેન્કે ₹78.85 કરોડ અને PNBએ ₹78.15 કરોડની ચુકવણી કરી હતી. બેન્ક સિવાયની કંપનીઓમાં ટાટા મોટર્સ ₹61.93 કરોડ, હિંદાલ્કો ₹61.42 કરોડ અને રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ ₹30 કરોડના ફી પેમેન્ટ સાથે મોખરે રહ્યા હતા.