શાંતિથી ઉદય થતો પ્રભાવ

आपूर्यमाणमचलप्रतिष्ठं
समुद्रमापः प्रविशन्ति यद्वत् ।
तद्वत्कामा यं प्रविशन्ति सर्वे
स शान्तिमाप्नोति न कामकामी ॥
— ભગવદ્ ગીતા, અધ્યાય ૨, શ્લોક ૭૦

ભગવદ્ ગીતાના અધ્યાય ૨ના શ્લોક ૭૦માં ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ એક અત્યંત ગહન અને સમયાતીત ઉપમા આપે છે. જેમ અસંખ્ય નદીઓનું જળ સતત સમુદ્રમાં પ્રવેશે છે, છતાં સમુદ્ર પોતાની મર્યાદા અને સ્થિરતા ગુમાવતો નથી, તેવી જ રીતે જે વ્યક્તિ ઇચ્છાઓ, દબાણો, પડકારો અને પરિસ્થિતિઓ વચ્ચે પણ આંતરિક રીતે સ્થિર રહે છે, તે જ સાચી શાંતિ અને સફળતા પ્રાપ્ત કરે છે. આજના સમયમાં આ શ્લોક માત્ર આધ્યાત્મિક માર્ગદર્શન નથી, પરંતુ વ્યક્તિગત જીવન, સામાજિક વર્તન અને કોર્પોરેટ નેતૃત્વ માટે પણ એક શક્તિશાળી મેનેજમેન્ટ સૂત્ર છે.

આજનો માણસ માહિતીના મહાસાગરમાં જીવે છે. મોબાઇલ ફોન, સોશિયલ મીડિયા, સતત આવતા સંદેશાઓ, સમાચાર, અપેક્ષાઓ અને સરખામણીઓ તેના મનને સતત ખેંચતી રહે છે. ઘણીવાર વ્યક્તિ પોતાની આંતરિક શાંતિ ગુમાવી દે છે અને દરેક ઘટનાની તરત જ પ્રતિક્રિયા આપવાની આદત વિકસાવી લે છે. પરિણામે ચિંતા, અસંતોષ અને માનસિક થાક વધે છે. ગીતાનો આ શ્લોક આપણને શીખવે છે કે બાહ્ય પ્રવાહોને રોકવા શક્ય નથી, પરંતુ તેમની વચ્ચે આંતરિક રીતે સ્થિર રહેવું ચોક્કસ શક્ય છે.

કોર્પોરેટ જગતમાં આ વિચાર વધુ મહત્વનો બની જાય છે. કોઈપણ સંસ્થામાં દરરોજ નવી સમસ્યાઓ, બદલાતા બજારો, સ્પર્ધા, ગ્રાહકોની અપેક્ષાઓ અને આંતરિક મતભેદોનો સામનો કરવો પડે છે. જો નેતા દરેક પડકાર સામે ગભરાઈ જાય, તો તેની અસર આખી ટીમ પર પડે છે. ટીમ પોતાના નેતાના શબ્દો કરતાં વધુ તેની માનસિક સ્થિતિને અનુસરે છે. એક સ્થિર અને શાંત મેનેજર સંકટના સમયમાં પણ વિશ્વાસનું વાતાવરણ સર્જે છે. ઉદાહરણ તરીકે, જ્યારે કોઈ કંપની આર્થિક મંદીનો સામનો કરતી હોય, ત્યારે ગભરાટ ફેલાવનાર નેતા કર્મચારીઓમાં ભય વધારશે, જ્યારે શાંતિપૂર્વક પરિસ્થિતિનું વિશ્લેષણ કરનાર નેતા ટીમને નવી દિશા આપી શકશે.

નવી દૃષ્ટિએ જોઈએ તો શાંતિનો અર્થ નિષ્ક્રિયતા નથી. ઘણી વખત લોકો માને છે કે શાંત વ્યક્તિ કદાચ મહત્ત્વાકાંક્ષી નથી. વાસ્તવમાં, સૌથી ઊંડો પ્રભાવ ઘણીવાર સૌથી શાંત વ્યક્તિઓ દ્વારા જ સર્જાય છે. અવાજ કરવો સરળ છે, પરંતુ સ્થિર રહેવું મુશ્કેલ છે. આજના યુગમાં સાચી નેતાગીરી તે નથી જે સતત પોતાની શક્તિ દર્શાવે; સાચી નેતાગીરી તે છે, જે પોતાની સ્થિરતા દ્વારા વિશ્વાસ પેદા કરે.

સમુદ્રની જેમ બનવું એટલે દરેક અનુભવને સ્વીકારવો, પરંતુ તેના કારણે પોતાની ઓળખ ન ગુમાવવી. સફળ મેનેજર, સફળ સંસ્થા અને સફળ વ્યક્તિ એ જ છે, જે પરિવર્તનને સ્વીકારે છે, માહિતી સાંભળે છે, પડકારોને સમજે છે, પરંતુ પોતાની આંતરિક સ્થિરતા જાળવી રાખે છે. અંતે, પ્રભાવ શબ્દોથી નહીં, પરંતુ શાંતિમાંથી જન્મે છે. જે વ્યક્તિ પોતાની અંદર સ્થિર છે, તે જ બહારની દુનિયામાં સ્થાયી અને સકારાત્મક પરિવર્તન લાવી શકે છે.

(નિધિ દિવાસળીવાળા નવી પેઢીની તેજસ્વી લેખિકા છે. સુરતસ્થિત વીર નર્મદ યુનિવર્સિટીના સ્નાતક નિધિના બે પુસ્તકો કાવ્યસંગ્રહ ‘ઝરણી‘ અને ચિંતનકણિકાના સંગ્રહ ‘નિજાનંદ‘ ઉપરાંત ‘થોડામાં ઘણું’ મોટીવેશનલ સુવિચારોને પણ વાચકોએ વખાણ્યા છે. માનવ સંબંધો, સ્વભાવ અને સમાજ વ્યવસ્થા ઉપર આધારિત એક લેખમાળા એમના સોશિયલ મીડિયા ઉપર નિયમિત પ્રસિદ્ધ થાય છે. આ કોલમમાં એ મહાભારત અને ગીતા ઉપર આધારિત વહીવટ તેમજ મોટીવેશનને લગતી વાતો સરળ ભાષામાં સમજાવે છે.)

from chitralekha https://ift.tt/MqzL3ry
via