ચાઈનીઝ એપ્સના ઉપયોગમાં કાયદાના ઉલ્લંઘનની આશંકા

66879564

નિલેશ ક્રિસ્ટોફર
બેંગલુરુ:ભારતનાં નાનાં શહેરોમાં ઘણા યુઝર્સે સ્માર્ટફોન્સમાં ચાઇનીઝ એપ્સ TikTok, Kwai અને LIKE ડાઉનલોડ કરી પર્સનલ વિડિયોના શેરિંગ માટે આ વિકલ્પનો ઉપયોગ કર્યો હશે. જોકે, ટીનએજર્સમાં શોર્ટ વિડિયોનું વળગણ તેમને કાયદાના ઉલ્લંઘનમાં ફસાવી શકે.
ETએ ચીનની 20 વિડિયો એપ્સની સમીક્ષા કરી છે. હજુ પુખ્ત નહીં બનેલા બીજી અને ત્રીજી હરોળનાં શહેરોના કિશોરોમાં આ એપ્સે ભારે આકર્ષણ જમાવ્યું છે. TikTok પ્રચલિત એપ છે અને તે 15 સેકંડની મીમ-ફ્રેન્ડલી કન્ટેન્ટથી ભરપૂર છે. વ્યક્તિ જે યુઝરને ફોલો કરતો હોવ તેના આધારે વિડિયો રમૂજી, સેક્સી અને અન્ય પ્રકારના હોઈ શકે. એપ સાચા અર્થમાં ‘વાઇરલ’ થઈ છે અને તેનાં 10 કરોડ ડાઉનલોડ થઈ ચૂક્યાં છે. એપ ભારતમાં માસિક બે કરોડ એક્ટિવ યુઝર્સ ધરાવે છે.
તમામ એપ્સ પર સમાન ડિસ્ક્લોઝર હોય છે. જેમાં “અમારું પ્લેટફોર્મ બાળકો માટે નથી’ એવી સૂચના આવે છે. ખૈતાન એન્ડ કંપનીના એસોસિયેટ પાર્ટનર સુપ્રતિમ ચક્રવર્તીના જણાવ્યા અનુસાર “જો આ એપ્સનો ઉપયોગ 18 વર્ષથી ઓછી વયનાં બાળકો કરી શકતા હોય તો તેમાં માતાપિતાની મંજૂરી માટે સુરક્ષાનાં કેવાં પગલાં લેવાયાં છે એ તપાસવું જરૂરી છે.
રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાની દૃષ્ટિએ પણ બાળકો સંવેદનશીલ કેટેગરીમાં આવે છે. હાલ દેશમાં કડક કમ્પ્લાયન્સ માટે કાયદાનો અભાવ છે.” અન્ય એક નિષ્ણાતે જણાવ્યું હતું કે, “આ એપ્સના યુઝર માટેની શરતોમાં સ્પષ્ટ જણાવેલું હોય છે કે, એપ 13 વર્ષથી નીચેના બાળકો માટે નથી.”
દિલ્હીના એક પોલિસી પ્રોફેશનલે જણાવ્યું હતું કે, “TikTok, Kwai, LIKE કે આવી કોઈ પણ વિડિયો એપ્સનો ઉપયોગ સંખ્યાબંધ કિશોરો કરતા હોય છે. આ બાબત તેમની પોતાની પોલિસી અને ભારતના IT કાયદાનું ઉલ્લંઘન છે.”
મહત્ત્વની વાત એ છે કે, ઝડપથી વધી રહેલા યુઝર્સ છતાં Tik Tok જેવી મોટા ભાગની એપ્સ ભારતમાં ફરિયાદ અધિકારી કે તેના માટેનું કોઈ પ્લેટફોર્મ ધરાવતી નથી. એક સરકારી અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે, આવી એપ્સ પર પગલાં ભરવા માટે યુઝર્સે ફરિયાદ કરવી જરૂરી છે.
ચાઇનીઝ એપ્સની પ્રાઇવસી પોલિસી ભારતની ભાષાઓમાં ઉપલબ્ધ હોતી નથી. ઉપરાંત, તેમાં વિવિધ સ્તરની મંજૂરી માટેનું કોઈ દૃષ્ટાંત પણ દર્શાવાતું નથી. શેરચેટ એક માત્ર એવી ભારતીય પ્રાદેશિક સોશિયલ મીડિયા એપ છે જેની પ્રાઇવસી પોલિસી તમામ 10 પ્રાદેશિક ભાષામાં ઉપલબ્ધ છે. કંપનીએ જણાવ્યું હતું કે, તે ચાઇનીઝ ફર્મ નથી.
ચાઇનીઝ એપ્સની પ્રાઇવસી પોલિસી વાંચતા જણાશે કે, તે પુષ્કળ ડેટા વાપરે છે. માત્ર એક ક્લિકથી તેનો ઉપયોગ શરૂ કરી શકાય છે. તેમાં વિવિધ સ્તરીય મંજૂરી હોતી નથી. એક ક્લિક સાથે યુઝર્સનું લોકેશન શેર થાય છે, એપ તેના કોન્ટેક્ટ વાંચી શકે છે, ઓડિયો અને વિડિયો રેકોર્ડ કરી શકે છે. ઉપરાંત, તેની પાસે સંપૂર્ણ નેટવર્ક એક્સેસ ઉપલબ્ધ બને છે.